จะรู้ได้อย่างไรว่าองค์กรเรามีความคิดสร้างสรรค์แบบไหน?
ความคิดสร้างสรรค์องค์กรแบ่งเป็น 4 แบบหลัก คือ นวัตกรรมสินค้า/บริการ กระบวนการ การตลาด และโมเดลธุรกิจ แต่ละองค์กรมักมีจุดแข็งแบบใดแบบหนึ่งโดดเด่นกว่าแบบอื่น การรู้จัก "แบบ" ของตัวเองก่อนช่วยให้เลือกลงทุนพัฒนาได้ตรงจุด แทนที่จะลอกเลียนวิธีการจากองค์กรอื่นที่มีบริบทต่างกันโดยสิ้นเชิง
จะรู้ได้อย่างไรว่าองค์กรเรามีความคิดสร้างสรรค์แบบไหน?
หลายองค์กรพยายามลอกเลียนวิธีสร้างวัฒนธรรมสร้างสรรค์จากบริษัทชื่อดัง เช่น จัดพื้นที่ทำงานให้ดูทันสมัย เปิดให้พนักงานแต่งตัวสบายๆ หรือจัดกิจกรรม Brainstorm ทุกสัปดาห์ แต่กลับไม่เห็นผลลัพธ์ตามที่หวัง สาเหตุหนึ่งที่พบบ่อยคือ องค์กรไม่เคยรู้จัก "ลักษณะ" ความคิดสร้างสรรค์ของตัวเองมาก่อน จึงไปหยิบยืมวิธีการที่อาจไม่เหมาะกับบริบทของตัวเองมาใช้
บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจว่าความคิดสร้างสรรค์ระดับองค์กรมีกี่แบบ และจะรู้ได้อย่างไรว่าองค์กรของเราอยู่จุดไหน
ความคิดสร้างสรรค์องค์กรมีกี่แบบ
ความคิดสร้างสรรค์ในระดับองค์กรไม่ได้มีรูปแบบเดียว แต่ละองค์กรมักมีจุดแข็งที่แตกต่างกันไปตามลักษณะธุรกิจและวัฒนธรรมภายใน โดยทั่วไปแบ่งลักษณะเด่นได้เป็นกลุ่มใหญ่ๆ เช่น
- เน้นนวัตกรรมสินค้า/บริการ (Product Innovation) - องค์กรที่ความคิดสร้างสรรค์ถูกขับเคลื่อนผ่านการพัฒนาสินค้าหรือบริการใหม่อย่างต่อเนื่อง
- เน้นนวัตกรรมกระบวนการ (Process Innovation) - จุดแข็งอยู่ที่การคิดค้นวิธีทำงานหรือระบบภายในให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
- เน้นนวัตกรรมด้านการตลาด (Marketing Innovation) - ความคิดสร้างสรรค์แสดงออกผ่านวิธีการสื่อสารและนำเสนอแบรนด์ที่แตกต่าง
- เน้นนวัตกรรมโมเดลธุรกิจ (Business Model Innovation) - ความคิดสร้างสรรค์อยู่ที่การมองหาวิธีสร้างรายได้หรือส่งมอบคุณค่าในรูปแบบใหม่
องค์กรหนึ่งอาจมีจุดแข็งมากกว่าหนึ่งแบบ แต่มักมีแบบใดแบบหนึ่งที่โดดเด่นชัดเจนกว่าแบบอื่น ขึ้นอยู่กับอุตสาหกรรม โครงสร้างทีม และวัฒนธรรมที่สั่งสมมา
จะรู้ได้อย่างไรว่าองค์กรเราอยู่จุดไหน
การจะระบุว่าองค์กรของตัวเองมีความคิดสร้างสรรค์แบบไหนโดดเด่น สามารถเริ่มต้นพิจารณาจากคำถามเหล่านี้
- ในช่วง 1-2 ปีที่ผ่านมา การเปลี่ยนแปลงที่สร้างผลกระทบมากที่สุดในองค์กร มาจากด้านไหน (สินค้าใหม่ กระบวนการใหม่ แคมเปญการตลาด หรือโมเดลรายได้ใหม่)
- ทีมไหนในองค์กรที่มักถูกพูดถึงว่า "มีไอเดียเจ๋งๆ" อยู่บ่อยๆ
- เมื่อเจอปัญหาทางธุรกิจ องค์กรมักแก้ด้วยวิธีแบบไหนเป็นอันดับแรก
- ผู้บริหารระดับสูงให้ความสำคัญและจัดสรรทรัพยากรไปที่เรื่องใดมากที่สุด
คำตอบจากคำถามเหล่านี้จะเริ่มฉายภาพให้เห็นว่าองค์กรมีแนวโน้มความคิดสร้างสรรค์ไปในทิศทางใด แต่การประเมินด้วยการตั้งคำถามเองอาจมีอคติแฝงอยู่ จึงควรใช้ร่วมกับเครื่องมือประเมินที่เป็นระบบเพื่อความแม่นยำมากขึ้น
ทำไมการรู้ "แบบ" ของตัวเอง ถึงสำคัญกว่าการพยายามเป็นเหมือนองค์กรอื่น
หนึ่งในความผิดพลาดที่พบบ่อยคือการนำวิธีการขององค์กรอื่นมาใช้ โดยไม่พิจารณาว่าองค์กรของตัวเองมีบริบทต่างกัน เช่น องค์กรที่แข็งแรงด้าน Process Innovation อาจไม่จำเป็นต้องทุ่มงบไปกับกิจกรรมกระตุ้นไอเดียด้านการตลาดเหมือนที่บริษัทอื่นทำ แต่ควรเสริมจุดแข็งเดิมให้แข็งแกร่งยิ่งขึ้น หรือพัฒนาจุดที่ยังขาดอย่างตรงจุด
การรู้จัก "แบบ" ของตัวเองก่อน ช่วยให้องค์กร
- เลือกลงทุนพัฒนาทักษะและจัดกิจกรรมได้ตรงจุด ไม่เสียเวลาและงบประมาณไปกับสิ่งที่ไม่ตอบโจทย์
- สื่อสารทิศทางความคิดสร้างสรรค์ให้พนักงานเข้าใจตรงกันทั้งองค์กร
- ใช้จุดแข็งที่มีอยู่แล้วเป็นฐานในการต่อยอด แทนที่จะเริ่มจากศูนย์
แบบประเมินองค์กรที่ช่วยระบุ Creative Type
การระบุ "ลักษณะ" ความคิดสร้างสรรค์ขององค์กรอย่างแม่นยำ ควรอาศัยเครื่องมือประเมินที่ออกแบบมาเฉพาะสำหรับวัดในระดับองค์กร ไม่ใช่แค่แบบสอบถามความพึงพอใจทั่วไป โดยแบบประเมินที่ดีควรครอบคลุมทั้งมุมมองของพนักงาน หัวหน้างาน และผู้บริหาร เพื่อให้ได้ภาพที่รอบด้านและสะท้อนความเป็นจริงมากที่สุด
ผลลัพธ์จากการประเมินนี้จะกลายเป็นข้อมูลตั้งต้นสำคัญ ก่อนที่องค์กรจะก้าวไปสู่ขั้นตอนถัดไป นั่นคือการวางแผนกระตุ้นและพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ให้ตรงจุดมากที่สุด
สรุป
การรู้ว่าองค์กรของตัวเองมีความคิดสร้างสรรค์แบบไหน คือก้าวสำคัญก่อนจะเริ่มลงมือพัฒนาอย่างจริงจัง เพราะทำให้เลือกวิธีการที่เหมาะสมกับบริบทของตัวเอง แทนที่จะลอกเลียนแบบองค์กรอื่นโดยไม่รู้ว่าตรงจุดหรือไม่
อ่านต่อ:
